Grodzisk Wielkopolski

Miasto Grodzisk Wielkopolski

Grodzisk Wielkopolski - Herb Grodzisk Wielkopolski - miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie grodziskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Grodzisk Wielkopolski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 13 676 mieszkańców.

Historia

1257 r. - Pierwsza wzmianka w dokumencie wystawionym w Modrzu przez księcia Przemysła I, w którym wśród wsi należących do cystersów w Paradyżu wymienia wieś Grodisze.
1303 - prawa miejskie magdeburskie (nadane zapewne wcześniej przez Przemysła II w 1295-1296 r.).
1312?-1314 - Stolica dystryktu w Księstwie Żagańskim.
1306-1314 - istniała mennica książęca, w której wybijano monety z napisem "de Grodis".
1383-1385 - Miasto i okolica niszczone podczas wojny domowej wielkopolskich rodów Grzymalitów z Nałęczami.
1404 - miasto posiadało już umocnienia i dwie bramy zw. Suchą i Wodną. Był to prawdopodobnie wał kamienno-drewniano-ziemny, z ostrokołem zrobionym z grubych, zaostrzonych u góry pali, otoczony fosą.
1424 - Rozwijające się miasto strawił pożar.
1426 - Dokumenty wzmiankują kościół pw. św. Jadwigi (zapewne data budowy kościoła gotyckiego na miejscu wcześniejszej budowli, niewykluczone że uszkodzonej podczas pożaru w 1424 roku), oraz nowo powstały kościół pw. św. Ducha wraz ze szpitalem na przedmieściu Wyczółkowo. W uposażeniu szpitala wymieniony jest "mielcuch" wnioskować można, że w Grodzisku warzono już wówczas piwo.
1444 - najstarsza wzmianka o zaliczeniu miasta do powiatu kościańskiego, należącego do województwa poznańskiego, w tym powiecie pozostawał do 1815 roku.
W połowie XV w. w Grodzisku osiedliła się grupa husytów, emigrantów religijnych z Pilzna.
1458 - wystawienie 12 zbrojnych na wyprawę malborską, a więc Grodzisk zaliczono do II kategorii miast - średniej wielkości (miastami I kategorii, czyli dużymi, w ówczesnej Rzeczypospolitej były tylko Kraków, Lwów i Poznań).
1466 - miasto przeszło w posiadanie rodziny Ostrorogów. Pierwszym z nich jest Stanisław wojewoda poznański, później kaliski.
1501 - na grodziskim zamku umarł Jan Ostroróg, prawnik i dyplomata, doktor praw obojga.
1548-1551 - w mieście osiedliła się nowa grupa emigracyjna braci czeskich wygnanych z Czech przez cesarza Ferdynanda I.
1563-1593 - ośrodkiem reformacji: kościół parafialny oddano protestantom, działała tu słynna szkoła, w której wykładał Erazm Gliczner, w latach 1572-1573 działa oficyna wydawnicza Jana Glicznera (druga po Szamotułach (1551) drukarnia w Wielkopolsce), a od 1579 do 1581 drukował tu Melchior Nering.
1501 - pierwsza wzmianka o istnieniu na północnym przedmieściu kościoła pw. św. Anny.
1593 - na północ od przedmieścia św. Anny powstało tzw. Nowe Miasto.
Najstarsza wzmianka o warzeniu piwa pochodzi z 23 marca 1601 roku.
1615 - pożar zniszczył znaczną część miasta.
1626 - Grodzisk przeszedł w posiadanie rodziny Opalińskich, jego pierwszym właścicielem był Jan wojewoda poznański.
1768 - 16 grudnia pod miastem doszło do starcia grupy konfederatów barskich z Rosjanami. Kilka dni później doszło do większego starcia w czasie, którego oddział konfederatów pod dowództwem Józefa Gogolewskiego zmusił do ucieczki Rosjan.
1815 - miejscowość weszła w skład rejencji poznańskiej i nowo utworzonego powiatu bukowskiego.
1848 - Wiosna Ludów, miasto znalazło się w obszarze całkowicie opanowanym przez Polaków. W trakcie działań wojennych - 28 kwietnia 1848 - doszło do bitwy w rejonie Doktorowa, gdzie kilkuset kosynierów pod dowództwem Marcusa Mossego starło się z 600 osobową ekspedycją pruską. Bitwa przegrana, straty polskie: 25 zabitych i 7 ciężko rannych.
Miasto powiatowe w latach 1887-1932, 1941-1945 i od 2001 Ciekawostka: do 2001 roku powiat grodziski tworzony był przez administrację pruską i niemiecką
1940-1942 - w mieście na terenie więzienia istniał obóz jeńców angielskich
W początkowym okresie wieś, a później miasto administracyjnie należało do kasztelani zbąskiej, w latach 1444-1815 do powiatu kościańskiego, a w latach 1815-1887 do powiatu bukowskiego, którego siedzibą od 1848 był Nowy Tomyśl.
W latach 1932-1941 i 1945-1975 - Grodzisk należało do powiatu nowotomyskiego.
W latach 1975-1998 Grodzisk należał do województwa poznańskiego.
W 1999 Grodzisk zostaje siedzibą powiatu grodziskiego w województwie wielkopolskim.
W 2000 roku drastycznie zwiększono powierzchnię Grodziska z 4,57 km^(2) na 18,09 km^(2) (296 %)

Atrakcje

Kościół farny, manierystyczny pw. św. Jadwigi z XV w., ul. Kościelna.
Kościół pobernardyński, barokowy pw. Najśw. Imienia Jezus i Niepokalanego Poczęcia NMP z 1662 r.
Kościół pw. św. Ducha, drewniany z 1663 r. ul. Rakoniewicka (daw. przedmieście Wyczółkowo)
Kościół poewangelicki, neogotycki pw. Najśw. Serca Pana Jezusa z 1905 r., pl. Powst. Wielkopolskich.
Organistówka z 1685 r., ul. Kościelna.
Ratusz z ok. 1835 r., ul. Stary Rynek.
Zabytkowa studnia Bł. Bernarda w obudowie z XIX w., ul. Stary Rynek.
Starostwo Powiatowe, neogotyckie z 1905 r. ul. Żwirki i Wigury.
Sąd Rejonowy, neobarokowy z 1905 r., ul. Żwirki i Wigury.
Kamieniczka konstrukcji ryglowej (błędnie zw. "pruskim murem" z XVIII w., ul. Szeroka.
Kamienica w stylu eklektycznym z XIX/XX w., ul. Kolejowa.
"Dom Rzemiosła" - kamienica eklektyczna z XIX/XX ul. Szeroka.
Muzeum "Ziemi Grodziskiej" (Dwór Lubieńskich w parku), ul. 27 Stycznia.
Stadion KS Groclin-Dyskobolia z zabytkową trybuną główną z 1925 r., ul. Powst. Chocieszyńskich 52.

Zobacz też

Piwo grodziskie
Dyskobolia Grodzisk Wielkopolski

Urodzeni w Grodzisku Wielkopolskim